Contant geld, het belangrijkste medium voor het doen van betalingen. Pas in de vorige eeuw heeft cash geld concurrentie gekregen van PIN, creditcard en de OV-Chipcard. Zijn we op weg naar een ’cashless society’? Gert Askes, Managing Director van G4S Cash Solutions, gelooft er niet in.
Contant geld was eeuwenlang veruit het belangrijkste medium voor het doen van betalingen. Pas in de vorige eeuw heeft cash serieuze concurrentie gekregen van de cheque, elektronische substituten als de PIN- en creditcard en, sinds het begin van deze eeuw, van nieuwe contactloze betaalmethoden zoals de OV-Chipcard. Zijn we op weg naar een ’cashless society’? Gert Askes, Managing Director van G4S Cash Solutions, gelooft er niet in. ”Het is een publiek geheim dat het giraal regelen van geldzaken één van de drivers is achter de financiële problemen waarin veel jongeren terechtkomen.”
Het relatieve aandeel van contant geld in het toonbankbetalingsverkeer vertoont het afgelopen decennium een dalende tendens. Is het een kwestie van tijd voordat we allemaal overal en altijd giraal betalen?
”Dat is zeker een interessante vraag, en het antwoord is geen simpel ’ja’ of ’nee’. We hebben onlangs een visie-document - het Cashreport 2011 - geschreven waarin we onderzoeken hoe snel en in welke mate deze trend zich zal voortzetten. Onze conclusie: het helemaal afschaffen van contant geld is geen goed idee en het is naar alle waarschijnlijkheid ook niet haalbaar. Eerder lijkt er sprake te zijn van een nieuw evenwicht tussen het aantal contante en elektronische betalingen. Beide hebben hun voors en tegens en de consument lijkt geen van beide te willen missen.”
Waarom is het afschaffen van cash geen goed idee? Er zijn warme pleitbezorgers voor dat plan, zoals mevrouw Annemarie Jorritsma, de voorzitter van de VNG. Volgens haar is contant geld duur, weinig praktisch en brengt het overvallers maar op verkeerde gedachten ...
”Maatschappelijk gezien is Nederland gebaat bij een robuust, efficiënt, veilig en zo goedkoop mogelijk betaalsysteem. Dat ben ik met mevrouw Jorritsma eens. De vraag is alleen: is dat per definitie een giraal systeem. Ik denk het niet. Aan contant geld is een aantal voordelen verbonden die zeer wezenlijk zijn in de ogen van de consument. Om te beginnen is cash anoniem en ongevoelig voor systeem- en stroomstoringen. Een ander groot voordeel van cashbetalingen is dat er geen derde partij voor hoeft te worden ingeschakeld. Contant afrekenen leidt tot ’direct settlement’, ongeacht opleiding, leeftijd en andere persoonlijke omstandigheden, waaronder een BKR-registratie. Contant geld wordt bovendien vrijwel overal geaccepteerd en een contante betaling is ook heel eenvoudig ongedaan te maken: niet goed, geld terug. Wezenlijk belangrijker is echter dat cash helpt budgetteren en een grote groep consumenten meer verantwoordelijk met geld laat omgaan. Voor mensen die niet goed in staat zijn een elektronisch budget te beheren heeft cash een belangrijke signaalfunctie: op is op. Dat deze groep groter is dan gedacht wordt blijkt uit de aanzienlijke investeringen die de Rijksoverheid doet in consumenteneducatie op dit terrein. Het is een publiek geheim dat het giraal regelen van geldzaken één van de drivers is achter de financiële problemen waarin veel jongeren terechtkomen.”
Uw onderneming verzorgt waardetransport en biedt banken en detaillisten allerlei ’cash solutions’, zoals het vullen van geldautomaten. Daar zijn substantiële kosten aan verbonden. Contant geld moet bovendien gedrukt worden, opgeslagen, geteld en beveiligd. Is contant betalen in maatschappelijk opzicht niet gewoon veel duurder dan elektronisch betalen?
”Feit is dat het gebruik van contant geld een uitgebreide en kostbare infrastructuur vereist. Wat wel eens vergeten wordt: dat geldt net zozeer voor elektronisch betalen. Denk bijvoorbeeld aan de uitgebreide onderliggende ICT-structuur die daarvoor nodig is. Betalen kost gewoon geld. Uit ons onderzoek blijkt overigens dat het vergelijken van beide betaalmethoden in feite nauwelijks mogelijk is. Er is namelijk geen enkele eenduidigheid in het gebruik van data, methodologie, gemaakte aannames, wijze van kostenallocatie, enzovoorts. Maar eerder onderzoek in Zweden toont aan dat met name voor kleinere bedragen cash zeker niet duurder is en zelfs de laagste kosten per eenheid heeft in vergelijking met andere instrumenten. Dat geldt natuurlijk niet bij het aankopen van een auto of een huis, al is het in andere Europese lidstaten niet ongebruikelijk ook dat soort aankopen contant te betalen.”
In hoeverre is cash onveiliger dan elektronisch betalen? Veel detaillisten willen graag van contant geld af met het oog op overvallen en diefstal door winkelpersoneel ...
”Dat ligt wat genuanceerder, kan ik u zeggen. Met name bij het MKB is contant geld nog vaak favoriet, omdat PINnen voor de detaillist nu eenmaal kosten per betaling meebrengt. Maar los daarvan: als retailers elke vorm van contant geld uit hun winkel weren, dan kunnen ze daarvan in ieder geval niet langer beroofd worden. Veel detaillisten willen dat echter helemaal niet, omdat uit proeven is gebleken dat ze dat hoe dan ook omzet kost. Maar de belangrijkste vraag is of de vermeende onveiligheid van cash wel als ’stand alone’ issue kan worden bezien. Winkeliers die het slachtoffer zijn van een valse kaartbetaling of andere vormen van girale fraude zijn evengoed slachtoffer van een onveilige situatie. Er wordt verhoudingsgewijs veel meer geskimmed (gefraudeerd met betaalpassen – red.) dan dat er overvallen worden gepleegd. Maar die kosten worden vooralsnog door de banken vergoed, dus daar lees je veel minder over. In dat licht bezien is de onveiligheid van cash relatief, namelijk afhankelijk van de veiligheid die elektronisch betalen biedt.”
Dus als het lukt om elektronisch betalen 100% veilig te krijgen ...
Er is geen enkel systeem waterdicht. Ook de vitale systemen van het girale betalingsverkeer kunnen geraakt worden door een langdurige storing, en de veiligheid van data kan kortere of langere tijd in het geding zijn als gevolg van een actie van hackers. Contant geld kan dan - op zijn minst periodiek - onmisbaar blijken als back-up. Tegen dat licht is het zelfs de vraag of een afname van het chartale betalingsverkeer überhaupt een wenselijke ontwikkeling is. Tegelijkertijd geldt dat aan cash geld nadelen verbonden blijven die geminimaliseerd dienen te worden. Dat helpt om de maatschappelijke kosten en de kosten voor de afzonderlijke stakeholders zo laag mogelijk te houden én om de veiligheid van de gebruikers van cash te waarborgen. Aangezien contant geld rouleert in een keten kan dit alleen maar gebeuren als alle schakels in die keten daaraan meewerken en bereid zijn daarin te investeren. Op dat punt zijn we nu aangeland. Banken, retailers en de industrie moeten veel meer inzetten op een in gezamenlijkheid ontwikkelde strategie om de cash-cycle veiliger te maken, eerder dan op het afschaffen van cash.”