’Cash is king’: het veiligstellen van werkkapitaal. Maar cash mag nooit een doel op zich zijn, zegt Carel van Bemmelen, verbonden aan investeringsfonds NPM Capital. Hij investeert enkel in bedrijven die met cash ook daadwerkelijk groei realiseren. ”Bij een bank kom je niet ver met je dromen.”
’Verborgen geld’. Zo noemt Carel van Bemmelen het kapitaal dat is opgeslagen in voorraden of in nog niet voldane facturen. Of vastzit in niet-strategische bedrijfsmiddelen, zoals een kantoorgebouw, hoogpolig tapijt, bureaus of auto’s. Met name kleinere ondernemingen hebben de neiging om veel zelf te financieren, weet Van Bemmelen.
”De redenering is dan: als het dan even wat minder gaat zijn we niet direct afhankelijk van de bank. Nu weet iedereen dat een bank een paraplu uitleent als het droog is en die weer terugvraagt zodra het begint te regenen, dus dat er soms veel cash in een onderneming zit is dus goed te begrijpen en tot op zekere hoogte ook te billijken … Maar het geeft een verschaffer van risicokapitaal niet direct een warm gevoel, want uiteindelijk drukt dat het rendement. Je had van dat geld namelijk ook een concurrent kunnen overnemen, of je dienstenpakket kunnen uitbreiden door nieuwe expertise in te kopen. Kleine ondernemers besteden geld vrijwel altijd aan het verminderen van risico. Als belegger zeg ik: neem liever wat meer risico als je zo je omzet kunt laten stijgen.”
Van Bemmelen’s stiel is het verschaffen van kapitaal aan niet-beursgenoteerde ondernemingen. Traditioneel waren dat vaak familiebedrijven met groeiambities, maar steeds vaker zijn het ook ondernemingen die onderdeel waren van een multinational, maar waarin het moederbedrijf geen brood meer zag. Bij de waardering van ondernemingen kijkt NPM Capital op de eerste plaats naar de winstgevendheid. ”De cash die uit de onderneming komt, daar heb je als belegger wat voor over en dat betekent dat het een heel belangrijke factor is voor de waarde van een onderneming. We bepalen daarom eerst hoeveel keer de winst we voor een onderneming willen betalen. Doorgaans ergens tussen de vijf en tien keer het bedrijfsresultaat, afhankelijk van de omvang van de onderneming, of er ook internationale activiteiten zijn en of ze bijvoorbeeld een bekend merk in huis hebben”, zegt Van Bemmelen. ”Maar er is een tweede criterium, en dat is misschien nog wel belangrijker: hoe wordt de cash die wordt gegenereerd door de onderneming gebruikt? Ik zie vaak dat ondernemers niet goed met hun geld omgaan en daardoor feitelijk de waarde van hun onderneming verminderen. Onnodig hoge voorraden, maar ook je klanten te laat laten betalen zijn daar bekende voorbeelden van.”
Kortzichtigheid
Een onderneming die goed met haar middelen omgaat investeert in groei, of in productontwikkeling of in het aantrekken van specifieke expertise. Dat zijn namelijk de assets die uiteindelijk weer meer cash flow genereren, zegt Van Bemmelen. Dat geldt mutatis mutandis ook voor vreemd vermogen: geld lenen om een nieuwe fabriek te kunnen openen getuigt van een strategische visie, geld lenen om bijvoorbeeld kantoormeubilair aan te kopen van een zekere kortzichtigheid. ”Ik zie liever geen auto’s op de balans staan: het geld dat daarin zit kan beter aangewend worden. Niet-strategische goederen kun je veel beter leasen: de kosten daarvan vang je namelijk gemakkelijk op als je door groei meer winst kunt genereren.”
Private Equity heeft in de ogen van Van Bemmelen ten onrechte een slechte naam. ”Wat wij doen is het verschaffen van groeikapitaal, en we voorzien ondernemingen naar beste kunnen van advies zodat die groei uiteindelijk ook verzilverd kan worden. Dat staat ver, zeer ver af van de praktijk van hedge funds, die in feite in bedrijven stappen om de boel te stropen. Wij financieren weliswaar agressiever dan bijvoorbeeld een familiebedrijf, maar nooit ’over the top’. Als je een onderneming overlaadt met schulden gaat al het geld naar de aflossing daarvan en wordt het niet besteed aan groei.”
Op de vraag of een onderneming niet beter uit is met geld lenen bij een neutrale bank dan bij een partij die als medeaandeelhouder mede de stand van de zeilen bepaalt, zegt Van Bemmelen: ”Banken financieren het liefst zaken waaraan een vorm van zekerheid is verbonden. Iets dat ze, mocht het mis gaan, kunnen uitwinnen: een gebouw, een auto, een machine. Maar groei? Nieuwe markten ontginnen? Nieuwe paden betreden waar je geen track record hebt? Dat wordt een heel moeilijk verhaal, en al helemaal als je 100% financiering zoekt. Ik zeg altijd: bij een bank kom je niet ver met je dromen.”
Dynamisch spel
Het is mede om die reden dat het aantrekken van risicokapitaal steeds meer ’en vogue’ is. Een andere reden die Van Bemmelen noemt is schaalgrootte: ondernemingen die werkelijk iets willen betekenen in een snel globaliserende markt moeten een zekere omvang hebben. ”De periode van kleinschaligheid is voorbij. Het is nu eenmaal erg moeilijk om eerst zoveel geld te verdienen dat je je eigen groeiplannen kunt financieren.”
En dus komen steeds meer ondernemingen in aanraking met de visie van de professionele belegger: met geld moet je geld maken. Cash management kan daar een belangrijke bijdrage aan leveren, zegt Van Bemmelen. Uit zijn jarenlange ervaring als manager en bestuurder in het bedrijfsleven weet hij dat dit een dynamisch spel is. ”Mijn ervaring is dat facturen maar zelden worden afgehandeld op datum van binnenkomst of op basis van de afgesproken betalingstermijn. De volgorde wordt bepaald door de hoeveelheid energie die aan het innen van geld wordt besteed, of door de druk die wordt uitgeoefend. En hoe hoger de inflatie, hoe groter dat probleem wordt want mensen hebben er dan belang bij om zo laat mogelijk te betalen. Ik heb een tijd in Turkije gewerkt toen de inflatie daar bijna 100% was. We gaven toen fantastische discountkortingen aan bedrijven die cash betaalden. Dat kwam goed uit, want we konden dat geld daarna direct vermeerderen op de kapitaalmarkt. Veel ondernemingen hebben nogal een eendimensionale kijk op cash management, terwijl je er heel creatief mee om kunt gaan.”
Carel van Bemmelen is directeur van opkoopfonds Neerlands Glorie en vervult verschillende commissariaten, waaronder Royaan, Neerlands Glorie Conserven (HAK), Optele en Aupin.